أنا مثقف الأهواز
الرئيسية » القسم الأدبي » الشاعر المرحوم السید عذیب البوشوکه

الشاعر المرحوم السید عذیب البوشوکه

لمحات تاریخیه عن حیاه الشــاعر الادیب السید عذیب السید حمیدی البوشوکه بقلم نجله المهندس سید حمید البوشوکه

شاعرنا الذی عرف فی الدورق و محـافظه خوزستان بشـاعر اهل البیت الی و هو سید عذیب بن سید حمیدی بن سید مشعل بن سید شبیب بن سید عبدالله بن سید مــطلب العود البوشوکه و کان لسید مشعل ثلاثه اولاد و لهم الحاج سید جابر و هو رئیس المجاهدین و قائدهم فی جهادهم ضد الاستعمار البریطانی فی واقعه جهاد عشائر خوزستان فی سنه 1333هـ . ق الذی عرفــت بجهاد العشایر و السید خلف و السید حمیدی و هو والد المرحوم السید عذیب الذی کان قائدا فی تلک الحرب ای واقعه الجهاد و مان للمرحوم السید حمیدی ثلاثه اولاد و هم المرحوم العــلامه السید عبدالحسین و السید جمیعی و احزهم السید عذیب البوشوکه الذی ولد بعد واقعه الجهاد بعده سنوات فی ما کانوا الساده یا لین او مهجرین من موطنهم الدورق الی منطقه البختیاریه فی اطراف رامز و عند ذلک ولد السید فسئلو عمه الــسید جابر عن الاسم الذی یختارونه للمولود فقال السید جابر سموه عذاب فهذا هوالسببالتاریخیلاسمه عندما نشــا و ترع رع و کانوا الســــاده بصله مع الخوانین.

بدا عند السـید استعدادا مدهشا و نبوغا ذاتــیا فی الشعر و الادب و الحفظ فی عنفوان شبابه و سمعته.
عده مرات قال هدی لهم کتاب ابیات فائز الدشتستانی فحفظ السید ذلک الکتاب الذی یحتوی علی 82 بیتا رباعـیا حفظها و هو لم یکن یعرف اللغه الفارسیه و بعد ذلک رجعو الساده و سکنوا فی قریه الجرجری منتوابع العمیدیه و البحریه فی اطرافها فتره زمنیه و بعد ذلک انتقل سید حمیدی مع اولاده الی قریه التلتلیه فی اطراف خلف آباد و بعد اقامه لمده سنین انتقل سید حمیدی و سکن فی الدورق حیث اتخذ قریه الزبیدی ملکا و مسکنا و منها انتقل الی قریه اوشار التی کانت محل اقامتهم الی مده طویله بعد ذلک توفی السید حمیدی و قام بواجب تربیته الشاعر اخیه السید عبدالحسین الذی کان عالما و شاعرا و ذو حافظه قویه و درس سید عذیب القرائه و الکتابه و تعلم القرآن علی ید احد افاضل منطقه البزیه و هو ملا سعدون و حفظ القرآن فی مده قلیله.
بعد ذلک بدا بمطالعه الکتب التاریخیه و الاسلامیه و کان متبحرا فی تاریخ الاسلام و تاریخ العرب و الانساب و الشعر و الادب و اکثر ما کان یستغد به السید کتاب تاریخ المسعودی ای مروج الذهب و کتاب عمده الطالب فی انساب ال ابی طالب و کان حافظا لاشعار کثیره تنسب الی الامام علی بن ابی طالب و نشا و ترعرع فی مدینه الدورق و عاش و عاشر علمائها و شعرائها و خطبائها مثل الاستاذ ملا فاضل السکرانی الذی کان صدیقا عزیزا لسید طول حیاته حــسب ما عبر الملا فی وفاته انعی اخی و عزیزی و صدیقی و زمیلی السید عذیب و عاشوا فتره زین معا و لهم محاورات و مزاحات و تبادل اشعار حتی حین وفات السید و بقی تذکار من تلک الایام ابیات کثیره منها هذه الابیات :

 

ماتسئل یبـــن یعـــــــقوب شـجرا        الجفن دم و الحشا تنور شجرا

دلع زیجه حبیبی و شفت شجرا         بیهه اثــمار من جنــت البهــیه

 

اتذکرنی یفاضل لیــش ولفــای       مایکفیک حـــسبی و الم ولفای

اببحر حبهن غریج اصبحت ولفای     تظـــن یرهم بحـــر نیـفای بیه

 

یفاضل ماسمعت التهل وبچای      و کأن من فوگ یذبل طحت وبچای

تمنیتک ابمـــجلس فرح وبچــای         لطف ومـــعانگ الخــــل و خویه

و کان لــسید عده مواسلات و قصـائد خطابا الی الملا و ملا یعقوب، الملا حضاف و الشیخ محیی الشیخ دایخ و ملا محمود الماجدی و غیرهم من الادبا و الفضلا و بعدها رثا السید من توفی منهم کمثل السید عباس المجاهد الذی رثاه فی قصیده مـستهلا.

ماتحب النوم عــــــــینی بس تألف للسهر

راح عباس الحسینی ونخـــسف ذاک القمر

له کثیراً من القصائد فی المناسبات التاریخیه و اکثر ما کان یتمایز به شعر السید عذیب رثاء و مدح النبی و الأئمه اطهار و اهل البیت جمعاً الذی رثا ای احدٍ منهم فی لاتقل عن عشره قصائد.

قصائد اللاتی اشتهدت عند المجالس و المنابر الحسنیه لاسیما قصیده الالفیه بحق الائمه الاطهار التی اشار علیها سماحه الدکتور عباس الطائی فی قصیدهٍ انشأها حین وفات سید عذیب معزیاً الدورق بوفاته.
کان لسید کثیراً من القصائد و الأبیات الأبوذیه فی المسائل الأجتماعیه و یذکر ان رجلاً اتی الی السید وسئله عن سبب تسمیه بهذا الاسم فاجابه السید بهذا البیت:

خسرت هی ابغالی الثمن سامتنی    و من حیث دهـورها الوکـت سامتنی

عذیب عسی ابیومٍ صــرت سامتنی     امی استراحت وانه الـی چــان استر

فرد علیه ولده السید حمید بهذا البیت :

فازت هی ابغالی الثــمن سامتک      امک کفو عذب النـطق سامتک

یــومٍ صرت لو لا ســـمح سامتک    چان السلف مـــنک خله یا هـــزبر

مزیـــداً ما نذکره بأن لسید ثلاثه اولاد و هم السید حمید و السید محمد و الدکتور السید علی.
ما مره من ظاهرهٍ اجتماعیه رسمها السید فی بیت من الشعر او قصیدهٍ و اکثر ما خلف فی حیاته المنادمات و تبادل الأبیات مع الأدبا کمثل هذا البیتین فی حین من الأیام قال اخیه السید عبدالحسین هذا البیت :
فی حق الأمام علی (ع)                                                                 حبک من شروط الــدین منساک    علی و حبک علی الدلال منساک

نهار و لیل یقــــــظه و نوم منساک      یا روح النبـــی و صهـــره و وصــیه

فی واقعه کربلا                                                                             ملبوس المـسره علی یبطال    و لا یوم الدمع لحـسین یبطال

بدیمن ودعــیتوا الحرم یبطال      و نمتوا علی الثــری بالقاضریه

ایضاً شارک فی بدایه الثوره الاسلامیه و له عده قصائد فی انتصار الثوره فی رثاء قادتها مثل الأمام الخمینی و السید الطالقانی و السید الشهید مطهری و الدکتور بازرگان و غیرهم مثل قصیدهٍ هذا مستهلها :

یا مناظــل گـوم ناظل کافح ابنفسـک الباطل
کافح احکام المظالم نزه ایـــدک لا تســـالم                                           لا تتــابع للمآثم کافح الجور الـــــــــی نازل

کما رثاء الأمام الخمینی حین وفاته بقصیدهٍ مستهلها

الفگدک الأسلام تشکی الامها          الیوم محزونه العلم علامها

الیوم محــزونه الأسف کل الأســف    انکبت اببدر الهدی ابیوم انخسف

یا جبل جلمودها العـــــز و الشرف    و ناصر اســـــلامها و مــــقدامها

کما نعی فی قصیدهٍ عزاء الســید الطالقانی و هو معزیاٌ بها الشعب الایرانی و القصیده من نوع الگلاید ومطلعها :

یا دمع صــــب من اجلهم یا گلب ذوب و تفطر
ایت ا… طالقانــــی عالأرض خــــــده تعفــــریا

ابوذر یا ابوذر

کان مبدعاً فی القصیده المـــربعه و الگلاید و ایضـــاً الموال و المیــمر و الهوسات و الدارمی و له عده فی ایٍ منهما و قد انشأ قصیدهً باکملها فی الدارمی و سمیت بالدارمـــیه و مطلعها

ناهی یبعد الروح عمل جگاره   تم الگلب مالوم ماتطفه ناره

متبحراً فی الهوســـات لاسیما الهوسات فی حق اهل البیـــت و واقعه کربلا منهم

حبیب ابعالم الــــــرویا الزهرا اتخاطبه اتگله

 

چی تقبل یبو امظاهر علینـــــــه تصبح الذله

عزیزی حسین ابأرض الطف نزل بعیاله او خله

گوم انصر زینب مرعوبه

ایضاً کان یحــسن بعض صنائع الشعریه مثل الدرسع و الریحانی و له ابیات فی هاتین الـــــــمجالین
طریقه الدزسع التی باتت غیر معروفه فی عصرنا و عند جیلنا الحاضر هی نوع من البیانات الأدبیه التییستخدم لکل حرفاً بدیلاً حرفاً آخر مثلاً د مقابل ر، او س مقابل ع

هذا بیت درسع الذی بعثه الســـید عذیب الی المرحوم ملا یعقوب الملا خصاف و ادناه معنی البیت :

ومذوزف مــــله دفص گقد کهل     وکق وذر ره هظو ذل کقد کهل
وله مندزد سودی کقد کهل     وهــر لدواه وهزف طحلک عزفل سبیه

اما معناه :

کتابی یخـــل ریض منتملا      و منتـــبدل لغـــــــاته منتملا

اهل یعتبــــر عارف منتملا   الدهر و النــــبی حطهم سبیه

عاش ما یتناهج عن تســعین سنه فهو واعیاً و نشطاً و متواضعاً فی احواله الشخصیه و ملتزماً بقرائه القرآن و الکتب التاریخیه و کان کثیر الأنین و الحنین علی الأحبه و الاخله و دائماً یلهج بذکر اعزائه و کانت هذا الحاله ملموسه فی قصائده و ابیاته و منها المیمر
یا روح ســکنی و بطلی منحبهم      هذا طبعهم گاطعــو منحبهم                 ینتعش گلبه و یشتفی منحبهم      وتفوح طیب اثـــغورهم کالعنبر

الأبوذیه

وگع بــحشای سهـمک مرمیته     و مره الـــــــــــــروح حـــــیه مرمیته

هم تــــــدری ینــــاهی مرمیته    ابسهم حــبک قتیل امسی الشفیه

 

بسچن یا لیــالی الشوم بسچن    صفیتن للنذول او علی بسچن

ردت منچن اکفاف الشین بسچن    ابهنا و ارتاح ماصـــــح یوم لیه

 

روحی الـــدهر من هــــمه سلبها   حطمها او دعا اعظامی سلبها

اشخاص الچنت انا امواظب سلبها   اصبحت مچتوف ویسلبون بیه

یروحـــی ویــــن ما تــــردین روحی           ابمسراتچ سرت ویاچ روحی

احیینی ابمص لماچ او علی روحی      ابجــــعدینـــچ ترد الــــــــروح لیــه

 

مشو عنی فرد مشیه وشالو               وگلبی ابرمح شـــکوله وشالو

 

علی واجب حزن فرضو وشالو        علی انفسهم بعد هیهات جیه

 

ابرفــاها او طیب چنه و فرح یادار      الاحــبه وین عنـــــچ مشو یادار

 

علی افراگ الاحــباب الدمع یادار        من اشوف ادیارهم منهم خلیه

————————–

بقلم نجله المهندس سید حمید البوشوکه

المصدر: جریدة جنوبیها الأسبوعیه

اضف رد

لن يتم نشر البريد الإلكتروني . الحقول المطلوبة مشار لها بـ *

*

*